Naar de pagina-inhoud

Wat is er mis met de supernanny?



Zo af en toe keek ik weleens naar de supernanny. Ik was eigenlijk ook wel nieuwsgierig hoe zij het aanpakte. Ik zie dat ze oprecht betrokken is met de ouders en de kinderen en hen graag wil helpen.  Het lijkt me ook best een aardig mens, die nanny Jo. Maar die aanpak van haar, die strijkt me tegen de haren in.

Focus op gedrag

Wat ik heel veel zie in opvoedland is de nadruk op het sturen van het gedrag. Ook de supernanny is daar vooral op gefocust. Een opvoedkundige aanpak wordt daarmee een training van kinderen. Alsof het dieren zijn, die gedresseerd moeten worden.

Er wordt vaak totaal voorbijgegaan aan wat er in het kind gebeurt. Wat er achter het gedrag zit, waarom een kind steeds aandacht vraagt. Of wat het met een kind doet om steeds weer op het strafstoeltje gezet te worden.

Aanpassen, maar tegen welke prijs?

De meeste kinderen zie je capituleren na verloop van tijd. Ze passen hun gedrag aan. Logisch, want uiteindelijk wil elk kind gewoon lief gevonden worden door zijn ouders. En bij deze, naar mijn idee ‘ouderwetse’, manier van opvoeden wordt daar eigenlijk misbruik van gemaakt.

Wat zit er achter het gedrag?

Ja, het kind lijkt in het gareel gekregen. Luistert naar de ouders, laat gewenst gedrag zien. Rust in huis. Ruimte voor leuke dingen. Ouders hebben weer zelfvertrouwen gekregen. Iedereen blij, zo lijkt het. Allemaal waar.

Maar: ten koste van wat? Wat heeft het kind geleerd? ‘Als ik me aanpas word ik aardig gevonden.’ ‘Naar mij wordt niet geluisterd, dus het heeft geen zin om me te laten horen.’ Of misschien zelfs wel: ‘Wat ik diep van binnen voel is niet goed, ik deug niet.’

Dwarsliggers

Het kind leert af om te vertrouwen op zijn eigen gevoel. Ervaart niet dat hij mag zijn zoals hij is. Voelt zich niet gehoord en gezien. Misschien gaat het verzet wel ondergronds en zit er diep in het kind, en later dus ook in de volwassene, een rebel verstopt, die zich uit als een stukje venijn of als saboteur.

De kinderen met de meeste pit, de kinderen voor wie het als levenbedreigend voelt om toe te geven, die kinderen gaan door tot het bittere eind. Dat zijn de kinderen, die moeilijk blijven doen. Dat zijn de kinderen waarbij straffen of belonen niet werkt. Zij dwingen ons een andere koers te varen.

Soms lijkt het of er steeds meer van deze ‘dwarsliggers’ komen. ‘Moeilijke kinderen’ met ongewenst gedrag. En misschien is dat juist wel goed. Zij zorgen ervoor dat we het anders gaan aanpakken. Dat we leren werkelijk naar kinderen te luisteren, hen serieus te nemen en te respecteren vooral. Want dan kan een kind zich vrij ontwikkelen en krijgen we de burgers waar we zo dringend behoefte aan hebben.


Karla Mooy
Karla Mooy is ontwikkelingspsycholoog en gespecialiseerd in het opvoeden van (vaak slimme) kinderen met moeilijk gedrag.